Czy warto ćwiczyć przed operacją i czym jest tzw. Prehabilitacja?

Do tej pory ćwiczenia i rehabilitacja kojarzyły się głównie z postępowaniem po urazach czy operacjach. Jednak wraz z rozwojem nauki i medycyny, coraz częściej i głośniej mówi się o tym, by stosować prehabilitację- czyli odpowiednie przygotowanie ciała przed zabiegami.

Co ma do tego trening medyczny i jak realnie może pomóc w szybszym powrocie do sprawności?

Autor artykułu: Magda Wójcik-Mróz

Czym jest prehabilitacja?

Prehabilitacja – czyli rehabilitacja przedoperacyjna to przygotowanie pacjenta przed zabiegiem, tak aby był w stanie szybciej wstać ze szpitalnego łóżka, aby zminimalizować ryzyko powikłań po i aby powrót do sprawności był jak najkrótszy.

Można to przyrównać do treningu przed maratonem- nie idziesz na start „z kanapy”, tylko wzmacniasz ciało aby lepiej pokonać bieg. Tak samo możesz zadbać o swoje przygotowanie do operacji zanim jeszcze się ona odbędzie po to, aby ciało lepiej zniosło zabieg i szybciej się zregenerowało po.

Na ogół skupiamy się na rehabilitacji po zabiegu, a nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak ważne jest przygotowanie ciała do ingerencji chirurgicznej. Na szczęście coraz więcej osób się rusza i dba o swój dzienny poziom aktywności fizycznej, dzięki czemu powstaje coraz więcej badań jak ćwiczenia i ruch są korzystne w przygotowaniu okołooperacyjnym. Badania opublikowane m.in. w British Journal of Sports Medicine wskazują ponadto, że programy prehabilitacyjne obniżają częstość występowania kontuzji nawet o 40 proc. u osób aktywnych fizycznie.

O co trzeba zadbać przygotowując się mądrze do zabiegu?

Dobre przygotowanie do zabiegu obejmuje:

1. Ćwiczenia wzmacniające konkretne obszary ciała, tak aby wspomagały pracę mięśni operowanych i ich regenerację po zabiegu.
2. Praca z oddechem i dotlenieniem ciała, co bezpośrednio wiąże się z poprawą krążenia i szybszą regeneracją uszkodzonych tkanek.
3. Obniżenie stresu i uspokojenie układu nerwowego- dobre nastawienie jest podstawą.
4. Zdrowa dieta i zadbanie o regenerację przed zabiegiem.

Jeśli nie byłeś aktywny wcześniej wystarczy wprowadzić umiarkowany ruch np. w formie szybszych spacerów czy ćwiczeń rozciągających. Ważne żebyś popracował nad oddechem i zdrowo rozruszał swoje ciało. Nie musisz być sportowcem- wystarczy mądrze dobrany, bezpieczny ruch. Tak, jak w przypadku każdego treningu również prehab przyniesie efekty, gdy będzie praktykowany regularnie.

Jakie korzyści może nam dać odpowiednie przygotowanie się przed zabiegiem?

Badania pokazują, że przygotowanie naszego ciała do zabiegu może realnie wpłynąć na to, jak czujemy się po. Pacjenci którzy zadbali o prawidłowe przygotowanie, mają dużo lepsze nastawienie do zabiegu, czują siłę sprawczą bo zadbali o wszystko jak najlepiej mogli a to rzutuje też na ich samopoczucie po zabiegu. U osób ćwiczących poprawia się wydolność układu krążenia i oddechowego, zmniejsza ryzyko powikłań po znieczuleniu. Średnio u takich osób pobyt w szpitalu jest krótszy o 2-3 dni według badań ¹. Wzmocnione mięśnie (szczególnie te które będą „odciążane” po zabiegu) pomagają szybciej wrócić do chodzenia, samodzielności i codziennych czynności. Regularny ruch poprawia też nastrój, sen i odporność co także w dużym stopniu wspiera gojenie.

Jak szybko trzeba zacząć się przygotowywać przed zabiegiem?

Najlepiej byłoby rozpocząć przygotowania w momencie kiedy dowiadujemy się o konieczności zabiegu, choć czasami jest to nierealne, bo zabiegi odbywają się z dnia na dzień. Badania mówią o tym że już przygotowanie przez 4 tygodnie przed operacją, przynosi wymierne korzyści zdrowotne takie jak redukcja ciężkich powikłań po operacji czy szybszy powrót do sprawności ². Oczywiście to wszystko zależy też między innymi od naszego poziomu sprawności początkowej, od trybu życia, od tego jak skomplikowana jest operacja i naszego wieku. Ale jeśli moglibyśmy sobie realnie pomóc wprowadzając regularny umiarkowany ruch to czemu by nie zaryzykować?

Podsumowanie

Badania pokazują że umiarkowany i regularny ruch przed zabiegiem ma wpływ na to jak czujemy się po i jak szybko wracamy do sprawności. Dobre dobrane ćwiczenia poprawiają ogólną wydolność organizmu i pomagają w szybszym powrocie do codzienności.
Wprowadzenie na 4 tygodnie przed zabiegiem dodatkowej aktywności fizycznej wystarczy, aby uzyskać wymierne rezultaty, w postaci skrócenia czasu hospitalizacji czy szybszego powrotu do zdrowia.

Bibliografia

Przegląd systematyczny i metaanaliza wysokiej jakości randomizowanych badań kontrolowanych dotyczących roli programów prehabilitacji w chirurgii jelita grubego Zoe Garoufalia 1, Sameh Hany Emile 2, Sarinya Meknarit 3, 

The PREHAB Randomized Clinical Trial

1. Evaluation of postoperative results after a presurgical optimisation programme Francisco García Sánchez 1,2* and Natalia Mudarra García 1,3  ↩︎
2. Effect of Multimodal Prehabilitation on Reducing Postoperative Complications and Enhancing Functional Capacity Following Colorectal Cancer Surgery ↩︎